Σάββατο, 18 Σεπ 2021

Συνέντευξη με τον κ. Ιάκωβο Δ. Μιχαηλίδη, υπεύθυνο της σειράς «200 χρόνια από την Επανάσταση» των εκδόσεων Μεταίχμιο

 

1821-2021: Πώς νιώθετε που είστε υπεύθυνος για τη σημαντική σειρά βιβλίων που αφορά την Ελληνική Επανάσταση και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ;

Είναι μεγάλη η τιμή που μου έγινε από τον εκδοτικό οίκο ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ να αναλάβω τη διεύθυνση της σειράς για τα διακόσια χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση. Τους ευχαριστώ όλους, τον Νώντα Παπαγεωργίου και τους συνεργάτες του, για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν και τον επαγγελματισμό τους. Ήταν ταυτόχρονα, όμως, και μεγάλη ευθύνη, αφού το βασικό διακύβευμα ήταν να δώσουμε στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό καλογραμμένες και έγκυρες μελέτες, οι οποίες να συνδυάζουν την επιστημονική γνώση με τη δυνατότητα του μέσου αναγνώστη να την προσλάβει και να την κατανοήσει. Το αποτέλεσμα είναι πια στη διάθεση των αναγνωστών για να το κρίνουν.

Τι στάθηκε αφορμή για να αναλάβετε την ευθύνη της σειράς;

Τρεις ήταν οι καθοριστικοί παράγοντες για εμένα. Αφενός η ποιότητα του εκδοτικού οίκου ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ. Δεύτερον, ένα αίσθημα κοινωνικής ευθύνης να συμβάλουμε κι εμείς στους εορτασμούς για τα διακόσια χρόνια από την Παλιγγενεσία των Ελλήνων με την επιστημονική μας ιδιότητα. Τέλος, να διαμεσολαβήσουμε στο ευρύ κοινό τη συσσωρευμένη έρευνα και γνώση των τελευταίων δεκαετιών για την Ελληνική Επανάσταση.

Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για τις δύο υποσειρές «Οι πρωταγωνιστές» και «Τα καθοριστικά ζητήματα»;

Συνολικά έχουν εκδοθεί οχτώ μελέτες. Οι τέσσερις φωτίζουν αντίστοιχα καθοριστικά ζητήματα, ενώ οι άλλες τέσσερις προσωπογραφούν αντίστοιχους ήρωες της Εθνεγερσίας.

Αν είχατε τη δυνατότητα θα είχατε συμπεριλάβει κάποιον ακόμα τόμο;

Η Ελληνική Επανάσταση είναι εξαιρετικά πλούσια σε πρόσωπα και γεγονότα. Επομένως θα μπορούσαν να είχαν εκδοθεί και άλλοι τόμοι για να τα καλύψουν. Ωστόσο, πιστεύω ότι η δική μας σειρά καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τα βασικά συστατικά της επαναστατικής περιόδου και αυτό έχει να κάνει με τα κριτήρια που επιλέξαμε για την επιλογή των θεμάτων και των προσώπων που βιογραφούνται.

Ποια ήταν τα κριτήρια για την επιλογή των πρωταγωνιστών και ποια για την επιλογή των καθοριστικών ζητημάτων;

Προσπαθήσαμε, όσο ήταν δυνατόν, να καλύψουμε το σύνολο της Επανάστασης, τόσο θεματικά όσο και γεωγραφικά και ιδεολογικά. Τα τέσσερα πρόσωπα που έχουν επιλεγεί είναι αντιπροσωπευτικά των μεγάλων πολιτικών, ιδεολογικών και γεωγραφικών συσσωματώσεων της Επανάστασης. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αντιπροσωπεύει τον κόσμο των κλεφτών και στη συνέχεια των στρατιωτικών, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης αντιπροσωπεύει τον κόσμο των προυχόντων, ο Ιωάννης Καποδίστριας εκείνο των πολιτικών και διπλωματών, ενώ η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα τη ναυτοσύνη αλλά και τη συμβολή των γυναικών. Αντίστοιχα, στα καθοριστικά ζητήματα ξεκινούμε από τη μελέτη που περιγράφει την προετοιμασία της Επανάστασης, με την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας και την ανάπτυξή της, τις Εμφύλιες Διαμάχες της περιόδου 1823-1824 που ακύρωσαν σε μεγάλο βαθμό τα επαναστατικά κεκτημένα των δύο πρώτων ετών της Επανάστασης, τους ιερούς τόπους του Αγώνα, όπως η Χίος, η Νάουσα, η Κάσος, τα Ψαρά και το Μεσολόγγι που συνδέονται με τις μεγάλες σφαγές και τις ήττες των εξεγερμένων Ελλήνων και τέλος τον διεθνή παράγοντα, τη διπλωματική διαχείριση του Ελληνικού Ζητήματος από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Έχουμε, ως συνέπεια, ένα πανόραμα της Ελληνικής Επανάστασης, το οποίο ο αναγνώστης μπορεί εύκολα να παρακολουθήσει μέσα από τις οχτώ συνολικά μελέτες.

Μιλήστε μας για τους συγγραφείς των βιβλίων και τον δικό σας ρόλο ως υπεύθυνου της σειράς.

Δεν ήταν δύσκολος ο ρόλος μου ως υπεύθυνου της σειράς, κι αυτό γιατί όλοι οι συγγραφείς που συμμετέχουν στο εγχείρημα είναι σε βάθος γνώστες της Ελληνικής Επανάστασης. Μάλιστα κρίναμε σκόπιμο να αντιπροσωπευτούν συγγραφικά όλες οι γενιές των Ελλήνων ιστορικών. Έτσι ο Θάνος Βερέμης αντιπροσωπεύει τη γενιά των δασκάλων μας, αυτήν που μας μύησε στα μυστικά της Επανάστασης, ο Σωτήρης Ριζάς, ο Στέφανος Καβαλλιεράκης, ο Κυριάκος Χατζηκυριακίδης και ο Νίκος Αναστασόπουλος ανήκουν στη δική μου γενιά, ενώ ο νεαρότερος όλος, ο Αθανάσιος Συροπλάκης είναι ένας νέος ιστορικός, πολλά υποσχόμενος, ο οποίος εκπονεί τη διδακτορική του διατριβή.

Υπήρξαν άλλες φορές που ασχοληθήκατε συγγραφικά με την Ελληνική Επανάσταση;

Η ενασχόλησή μου με την Ελληνική Επανάσταση είναι διαρκής. Έχω συγγράψει αρκετά άρθρα πάνω στο ζήτημα αυτό, ενώ από κοινού με τον Γιάννη Κολιόπουλο και τον Θάνο Βερέμη έχουμε συγγράψει τη συνολική μελέτη με τον τίτλο «1821: Η δημιουργία ενός έθνους-κράτους» που, επίσης, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ. Μάλιστα τώρα ολοκληρώνω τη συγγραφή μιας νέας πρωτότυπης μελέτης η οποία αναφέρεται στα ορφανά Ελληνόπουλα που στη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης μεταφέρθηκαν στις ΗΠΑ.

Πώς νιώθετε ως Έλληνας και ως άνθρωπος των γραμμάτων στην εποχή του κορονοϊού για την επέτειο της Επανάστασης;

Η Ελληνική Επανάσταση δικαιολογημένα μας προκαλεί περηφάνια και συγκίνηση. Πρέπει να την τιμούμε με λαμπρούς εορτασμούς αλλά και με περίσκεψη, αφού υποχρέωσή μας ως πολίτες είναι να φανούμε αντάξιοι των προγόνων μας φτιάχνοντας ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό κράτος.

Ποια παιδική ανάμνηση έχετε έντονα χαραγμένη που να αφορά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου;

Οι παιδικές αναμνήσεις της γενιάς μου από τους εορτασμούς της 25ης Μαρτίου είναι πολλές. Περιλαμβάνουν παρελάσεις, θεατρικές και μουσικές παραστάσεις, διαγωνισμούς λογοτεχνικών δοκιμίων και ζωγραφικής. Σε κάθε περίπτωση είναι διάχυτες με αισθήματα χαράς και υπερηφάνειας.

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης και γιατί;

Τιμώ και συγκινούμαι από τους περισσότερους ήρωες του 1821. Ωστόσο, πάντοτε υποκλίνομαι μπροστά στην προσωπικότητα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη που, κατά τη γνώμη μου, συμπυκνώνει στο πρόσωπό του το μήνυμα της Επανάστασης, αλλά και στον Μάρκο Μπότσαρη, έναν από τους πιο ευγενείς και ανιδιοτελείς αγωνιστές.

Ποια προσωπικότητα έχουμε περισσότερο ανάγκη στην εποχή μας;

Κατά την άποψή μου ο Ελληνισμός χρειάζεται φωτισμένους ηγέτες σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής οργάνωσης που, έχοντας επίγνωση της διεθνούς πραγματικότητας, αντιστέκονται στον λαϊκισμό πασχίζοντας για το κοινό καλό και την πρόοδο του έθνους. Σίγουρα οι προσωπικότητες παίζουν μεγάλο ρόλο σε αυτό, όμως προσωπικά επιμένω περισσότερο στην ενίσχυση των θεσμών που λειτουργούν ανεξαρτήτως προσώπων και μπορούν να διασφαλίσουν την εύρυθμη λειτουργία της πολιτείας.

Υπάρχει κάποιο απόσπασμα που έχετε ξεχωρίσει από τη σειρά αυτή και γιατί;

Σε οχτώ μελέτες της σειράς χρησιμοποιούνται πολλά αποσπάσματα πρωταγωνιστών της περιόδου που απηχούν το κλίμα της εποχής. Θα ήταν άδικο να επιλέξω μόνο ένα. Αντίθετα θα παρότρυνα τους αναγνώστες να διαβάσουν προσεκτικά και τα οχτώ βιβλία προκειμένου να ανακαλύψουν τον πλούτο της Ελληνικής Επανάστασης.

Αν ο όρος επανάσταση δηλώνει μια ριζική και γρήγορη μεταβολή μιας κατάστασης, ποια θα ήταν μια επανάσταση του 2021;

Δύο αιώνες μετά την Παλιγγενεσία των Ελλήνων η τελεσίδικη εμπέδωση της αξιοκρατίας στην Ελλάδα εξακολουθεί να παραμένει ζητούμενο. Αυτό όντως θα ήταν μια Επανάσταση.

Περιβάλλον, Πολιτισμός, Τέχνες, Επιστήμες, Πολιτική, Ανθρώπινα δικαιώματα: Τι προσέφερε στους τομείς αυτούς τόσο η Ελληνική Επανάσταση όσο και ο σύγχρονος ελληνικός πολιτισμός; Τι μπορούμε να αποκομίσουμε, Πώς μπορούμε να συνεισφέρουμε σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα; Με ποιες προκλήσεις έρχεται αντιμέτωπος ένας νέος Έλληνας σήμερα;

Πιστεύω ότι οι σύγχρονοι Έλληνες θα πρέπει να αναδείξουν, πρώτα με το παράδειγμά τους, τις παραδοσιακές, οικουμενικές αξίες του Ελληνισμού. Αυτές που με εξωστρέφεια καλλιέργησαν οι πρόγονοί μας, γι’ αυτό και μεγαλούργησαν. Με πρώτιστη όλων την πνευματική αναγέννηση και την ενίσχυση της δημοκρατίας.

«Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν είναι σαν να σβήνεις και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον» είπε ο Γιώργος Σεφέρης. Πιστεύει ο σημερινός άνθρωπος στη σπουδαιότητα της ιστορίας ή θέλει να γράψει ο ίδιος ιστορία ερήμην του παρελθόντος του;

Η γνώση της ιστορίας είναι δύναμη, τροφή για προβληματισμό και για περίσκεψη. Κατά συνέπεια δεν μπορεί και δεν πρέπει να διαγραφεί το ιστορικό παρελθόν. Αντίστροφα, όμως, δεν μπορεί η επίκληση ή καλύτερα η πρόσληψη και η ερμηνεία του παρελθόντος να λειτουργούν ως τροχοπέδη για το μέλλον. Και αυτό αποτελεί παθογένεια.

Πώς θα μιλούσατε σε ένα παιδί και πώς σε έναν έφηβο για την Ελληνική Επανάσταση – πού θα εστιάζατε, τι πιστεύετε ότι είναι αυτό που πρέπει να κρατήσουν από τον επαναστατικό αγώνα του 1821.

Θα τους πρότεινα να εντάξουν την Ελληνική Επανάσταση μέσα στις μεγάλες επαναστάσεις που εγκαινίασαν την εποχή της Νεοτερικότητας. Να τη δουν ως μια έκφραση των πλέον προοδευτικών, φιλελεύθερων και ριζοσπαστικών ιδεών της εποχής τους. Έτσι θα νιώσουν συγκίνηση και περηφάνια, αλλά όχι αλαζονεία, μόνο περίσκεψη και αφορμή για αναστοχασμό.

Υπάρχει κάποιο ποίημα ή λογοτεχνικό έργο που αφορά την Ελληνική Επανάσταση που σας συγκινεί όταν το διαβάζετε ακόμα και σήμερα;

Έως και σήμερα ανατρέχω στον «Ύμνο εις την Ελευθερία» του Διονύσιου Σολωμού, ένα διαχρονικό ποίημα ελευθερίας και ιδεών.

Δείτε εδώ όλα τα βιβλία της σειράς 200 χρόνια από την Επανάσταση - metaixmio.gr

Back To Top

Like what you see?

Hit the buttons below to follow us, you won't regret it...