Πέμπτη, 02 Δεκ 2021

Πώς ο Γεώργιος Καραϊσκάκης έγινε μυθιστορηματική πηγή

 

1821-2021: Πώς νιώθετε που ετοιμάσατε ένα μυθιστόρημα που αφορά και την Ελληνική Επανάσταση;

Όταν η λογοτεχνία προσεγγίζει για τους δικούς της σκοπούς και με τα δικά της μέσα κάποιο μεγάλο ιστορικό συμβάν, τότε ο δημιουργός, πέρα από το αναπόφευκτο ρίγος που αισθάνεται, καθώς βάζει τα δάχτυλά του επί τον «τύπον των ήλων», αναπόφευκτα έχει την ευθύνη να μην προδώσει την αλήθεια που απορρέει από αυτό το γεγονός. Τέτοια λοιπόν και η δική μου σύνθετη συναισθηματική κατάσταση απέναντι στο ’21.

Τι στάθηκε αφορμή για να ασχοληθείτε μυθιστορηματικά με τον Γεώργιο Καραϊσκάκη;

Η γενεαλογική έκπληξη που δοκίμασα, ανακαλύπτοντας πως ο ταμίας του Γ. Καραϊσκάκη, ο Μήτρος Αγραφιώτης, είναι ένας μακρινός μου πρόγονος.

Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για το μυθιστόρημα;

Ένας άντρας μεγαλώνει, ζει και πεθαίνει χωρίς ποτέ να μάθει ποιος ήταν ο πατέρας του – ο Γεώργιος Καραϊσκάκης. Ένας άλλος θα περάσει όλη του τη ζωή αγαπώντας λάθος άνθρωπο για πατέρα – Μήτρος Αγραφιώτης το όνομά του. Οι δρόμοι τους θα συναντηθούν στα αίματα και στις θυσίες της επανάστασης του ’21. Τους ενώνει ο πόθος για την ελευθερία της πατρίδας, αλλά και κάτι βαθύτερο που ο ένας το αγνοεί και ο άλλος το αποσιωπά επίτηδες.

Πόση ιστορική αλήθεια και πόση μυθιστορία βρίσκονται στις σελίδες του βιβλίου σας;

Θέλησα να μείνω πιστός σε ό,τι έχει να κάνει με την απόδοση των ιστορικών συμβάντων και των προσώπων, πρωταγωνιστών ή μη. Από την άλλη όμως, η μυθοπλασία έρχεται να συμπληρώσει ή να φωτίσει τις «γκρίζες» ζώνες από τα γεγονότα και τη δράση των προσώπων, που η Ιστορία αδυνατεί να φέρει στο φως.

Σε ποιες πηγές στηριχθήκατε;

Σε πολλά βιβλία (Ιστορίας, απομνημονεύματα, δοκίμια, ημερολόγια κ.ά.) που έχουν γραφτεί για το 1821, αλλά και σε κάποια λησμονημένα ή άγνωστα κείμενα, τα οποία ανακάλυψα έπειτα από προσωπική έρευνα.

Ποια είναι τα κεντρικά ζητήματα που σας απασχολούν σε αυτό το βιβλίο – υπάρχουν κάποιες δικές σας ερωτήσεις στις οποίες προσπαθήσατε να δώσετε απάντηση;

Ίσως η βασικότερη απορία να ήταν αν το αίμα, δηλαδή η γενεαλογική καταγωγή, διαμορφώνει την προσωπικότητα ενός ανθρώπου ή μήπως είναι οι κοινωνικές συνθήκες, το οικογενειακό περιβάλλον και η παιδεία εκείνα που συντελούν στο χτίσιμο της ψυχοσύνθεσης και της πνευματικότητας ενός ανθρώπου.

Τελικά ήρωας γεννιέσαι ή γίνεσαι – και ως προς τη λογοτεχνία, πώς επιλέγετε τους δικούς σας ήρωες;

Μάλλον αυτοί, δηλαδή οι ήρωες, έρχονται και με επιλέγουν. Τώρα, σχετικά με το ερώτημα για το αν γεννιέσαι ή γίνεσαι ήρωας, νομίζω πως ο καταλληλότερος για να δώσει την απάντηση είναι ο αναγνώστης.

Έχετε κάποια παιδική ανάμνηση έντονα χαραγμένη που να αφορά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου;

Πολλές και ωραίες από τα ποιήματα και τα σκετς στο δημοτικό σχολείο, αλλά και μία βασανιστική: όταν έπρεπε σε κάποιο σκετς να υποδυθώ τον Αλή Πασά...

Υπάρχει κάποιο ποίημα ή λογοτεχνικό έργο που αφορά την Ελληνική Επανάσταση που σας συγκινεί όταν το διαβάζετε ακόμα και σήμερα;

Θα αδικούσα τα περισσότερα αν μνημόνευα μονάχα ένα. Ωστόσο, δεν μπορώ να μην κάνω μνεία στο τραγούδι του τυφλού λυράρη για τον θάνατο του Καραϊσκάκη, το οποίο άλλωστε υπάρχει και μες στο βιβλίο.

Εκτός από τον Γεώργιο Καραϊσκάκη, ποιος είναι ο αγαπημένος σας ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης και γιατί;

Το γενέθλιο χωριό μου απέχει λίγα χιλιόμετρα από το Βελεστίνο, τη γενέτειρα του Ρήγα Φεραίου, ζω στον Βόλο και συγκεκριμένα στην οδό Ρήγα Φεραίου και το πρώτο ποίημα της Επανάστασης που θυμάμαι να έχω αποστηθίσει είναι ο «Θούριος»...

Αν ο όρος επανάσταση δηλώνει μια ριζική και γρήγορη μεταβολή μιας κατάστασης, ποια θα ήταν μια επανάσταση του 2021;

Άπαντες, πολιτικοί και απλοί πολίτες όλου του κόσμου, να νοιαστούν σοβαρά και έμπρακτα για το περιβάλλον, με το σήμερα και το αύριο της γης.

Περιβάλλον, Πολιτισμός, Τέχνες, Επιστήμες, Πολιτική, Ανθρώπινα δικαιώματα: Τι προσέφερε στους τομείς αυτούς τόσο η Ελληνική Επανάσταση όσο και ο σύγχρονος Ελληνικός Πολιτισμός; Τι μπορούμε να αποκομίσουμε, πώς μπορούμε να συνεισφέρουμε σε παγκόσμιο επίπεδο σήμερα; Με ποιες προκλήσεις έρχεται αντιμέτωπος ένας νέος Έλληνας σήμερα;

Πολλές και μεγάλες οι προκλήσεις όσο και δύσκολες. Το παγκόσμιο σκηνικό αλλάζει μέρα με τη μέρα και η πανδημία γίνεται ένας σκληρός δάσκαλος. Δάσκαλος για να ανακαλύψει ξανά ο άνθρωπος τις έννοιες της ταπεινοφροσύνης και του μέτρου. Άλλωστε οι πρόγονοί μας ήταν οι πρώτοι που διατύπωσαν τη μεγάλη αλήθεια: «Μέτρον πάντων ο άνθρωπος».

«Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν είναι σαν να σβήνεις και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον» είπε ο Γιώργος Σεφέρης. Πιστεύει ο σημερινός άνθρωπος στη σπουδαιότητα της ιστορίας ή θέλει να γράψει ο ίδιος ιστορία ερήμην του παρελθόντος του;

Ο άνθρωπος εφευρίσκει μηχανήματα, επινοεί ιδέες, γράφει ποιήματα και νόμους, αλλά κατά βάθος είναι ένα πλάσμα τραγικό και γελοίο ταυτόχρονα, μιας και είναι συνεχώς ένας δημιουργός ερειπίων. Έχουμε μπει στον 21ο αιώνα, αλλά είναι σαν να μην έχει περάσει μέρα από την εποχή που ο άνθρωπος ζούσε στα σπήλαια ή ο Κάιν έκανε ό,τι έκανε. Πεσιμιστική και στενάχωρη μια τέτοια διαπίστωση; Ίσως. Όμως μακάρι να ήταν τα πράγματα διαφορετικά και να μη γινόμαστε για μια φορά ακόμα μάρτυρες σε σκηνές όπου άνθρωποι πνίγονται στη Μεσόγειο, αναζητώντας μια νέα στέγη στη φιλία βολεμένων εθνών, ή λαοί να σύρονται από εθνικισμούς ή κοινωνίες να εκλέγουν για τοπικούς άρχοντες λαϊκιστές δικτατορίσκους. Αν είχαμε κάτι διδαχτεί από τη φρίκη των μαχών, τότε ο Τρωικός πόλεμος θα έπρεπε να είναι ο τελευταίος πόλεμος των ανθρώπων. Σήμερα διαμαρτυρόμαστε και φοβόμαστε για το μέλλον της γης, όμως συνεχίζουμε να βρομίζουμε την αυλή του γείτονα. Καταστρέφουμε με εγωισμό και ασυλλόγιστα το περιβάλλον, χωρίς να σκεφτούμε ότι έτσι αυτοκτονούμε, λες και έχουμε διαγράψει από τη μνήμη μας τη Χιροσίμα και το Τσερνόμπιλ. Με λίγα λόγια, καλό θα ήταν η Ιστορία να είναι ένα ανοιχτό και διαρκές σχολείο για όλους μας και όχι μονάχα το καρφί πίσω απ’ την πόρτα για να κρεμάει κάπου κάπου η λογοτεχνία την κάπα της.

Με την Επανάσταση αποκτήσαμε συνείδηση ως Έθνος. Ποια νομίζετε πως είναι τα πρότυπα με βάση τα οποία διαμορφώσαμε την ταυτότητά μας; Στο πέρασμα των 200 χρόνων πιστεύετε ότι εμπλουτίστηκε η ταυτότητά μας; Ποιες είναι οι προκλήσεις με τις οποίες ερχόμαστε αντιμέτωποι ως Έθνος σήμερα;

Δεν είμαι ιστορικός ούτε κοινωνιολόγος ή πολιτικός επιστήμονας. Αλλά νομίζω ότι το αγαθό της ελευθερίας είναι από μόνο του μια κατάκτηση ανεπανάληπτη και πολυτιμότατη.

Ποιο το περιεχόμενο για εσάς της έννοιας πατριωτισμός 200 χρόνια μετά την Επανάσταση; Ή αλλιώς, πώς ο σύγχρονος Έλληνας μπορεί σήμερα να κάνει πράξη την αγάπη του για την πατρίδα;

Απλούστατα, με το να είναι σωστός πολίτης. Να εφαρμόζει ανά πάσα στιγμή αυτό που έγραψε ο Θουκυδίδης στον «Επιτάφιο»: «ου παρανομούμεν διά δέος». Δηλαδή, να μην πράττουμε το κακό όχι από φόβο της επιβολής κάποιας ποινής, αλλά από εσωτερικό σεβασμό.

Πώς θα μιλούσατε σε ένα παιδί και πώς σε έναν έφηβο για την Ελληνική Επανάσταση – πού θα εστιάζατε, τι πιστεύετε ότι είναι αυτό που πρέπει να κρατήσουν από τον επαναστατικό αγώνα του 1821;

Μιλώντας τη γλώσσα της αλήθειας. Ωραίες οι αφηγήσεις για τους γενναίους και τα ηρωικά, αλλά κάθε Έλληνας δικαιούται να μάθει τα πάντα γύρω από την Επανάσταση, ακόμα και τις αρνητικές πλευρές. Ένα ζωντανό «σχολείο» για όλους και διαρκώς πρέπει να είναι το 1821.

Back To Top

Like what you see?

Hit the buttons below to follow us, you won't regret it...